Trường Mầm non Sơn Hải tổ chức tiết học làm quen văn học qua bài thơ “Trăng sáng” cho trẻ lớp 4 tuổi, lồng ghép tiếng Việt và tiếng dân tộc Nùng. Hoạt động giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, mạnh dạn giao tiếp, cảm thụ văn học, đồng thời bồi dưỡng tình yêu quê hương và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc ngay từ lứa tuổi mầm non.
Trong dòng chảy của giáo dục hiện đại, việc đưa các giá trị truyền thống vào trường học là một hành trình bền bỉ nhằm nuôi dưỡng tâm hồn và định hình nhân cách cho trẻ ngay từ những năm tháng đầu đời. Trên mảnh đất Sơn Hải, nơi núi rừng và lòng hồ Cấm Sơn bao quanh, những mầm non lớp 4 tuổi đã có một buổi học thật đặc biệt, một tiết học làm quen với tác phẩm văn học qua bài thơ "Trăng sáng" đã được tổ chức một cách sáng tạo, lồng ghép tinh tế giữa ngôn ngữ phổ thông và tiếng dân tộc Nùng, tạo nên một không gian đậm đà bản sắc địa phương. Các con được đắm mình trong bản sắc dân tộc Nùng qua lời thơ, tiếng nói, trang phục và những nét văn hóa truyền thống.
Hình ảnh buổi học Thơ “Trăng sáng” kết hợp với tiếng dân tộc Nùng
Tại Trường Mầm non Sơn Hải, hoạt động tăng cường tiếng Việt cho trẻ vùng dân tộc thiểu số luôn là nhiệm vụ trọng tâm, được nhà trường đặc biệt chú trọng và quan tâm. Hiểu rõ đặc điểm ngôn ngữ của các bé, bên cạnh việc giúp trẻ sử dụng thành thạo tiếng Việt, nhà trường còn khuyến khích giáo viên linh hoạt lồng ghép tiếng mẹ đẻ - đặc biệt là tiếng dân tộc Nùng - vào các tiết học để tạo sự gần gũi, giúp các con thêm tự tin khi đến lớp.
Điển hình như trong tiết làm quen với văn học qua bài thơ "Trăng sáng", giáo viên đã vận dụng phương pháp song ngữ một cách khéo léo và đầy sáng tạo. Sau khi ngân nga những vần thơ tiếng Việt trong trẻo về hình ảnh vầng trăng tròn, cô giáo đã tinh tế chuyển ngữ, giải thích ý nghĩa bằng tiếng Nùng để các bé dễ dàng thẩm thấu nội dung tác phẩm. Các con không chỉ được nghe mà còn được khuyến khích nhắc lại những hình ảnh đẹp như "trăng sáng", "sân nhà" bằng cả hai ngôn ngữ. Chính sự giao thoa này đã biến giờ học thành một buổi trò chuyện thân tình, giúp trẻ phát triển vốn từ vựng phong phú, khả năng diễn đạt lưu loát và cảm thụ vẻ đẹp thi ca một cách sâu sắc nhất.
Thông qua hoạt động "Trăng sáng", việc tăng cường tiếng Việt cho trẻ không còn là những bài học khô khan mà trở nên tự nhiên, hiệu quả. Trong sắc áo chàm truyền thống, các bé không chỉ mạnh dạn giao tiếp, tự tin thể hiện suy nghĩ của mình mà còn học được cách trân trọng, giữ gìn bản sắc ngôn ngữ dân tộc ngay từ những nét chữ, lời thơ đầu đời.
Hình ảnh trẻ quan sát trăng qua hình ảnh
Bằng phương pháp giáo dục lồng ghép văn hóa địa phương, cô giáo đã khéo léo chuyển ngữ những hình ảnh thơ mộng ấy sang tiếng dân tộc Nùng. Khi các bé cùng nhau đọc đến câu: “Trăng tròn như cái đĩa / Lơ lửng mà không rơi”, âm điệu tiếng Nùng trầm bổng hòa quyện cùng tiếng phổ thông tạo nên một bản giao hưởng ngôn ngữ đầy thú vị. Cách tiếp cận này không chỉ giúp trẻ nắm bắt nội dung bài thơ một cách sinh động mà còn là sợi dây vô hình gắn kết trái tim các em với tiếng nói yêu thương của cha mẹ, giữ cho ngọn lửa bản sắc luôn cháy mãi trong tâm hồn.
Tiết học diễn ra tự nhiên như một buổi trò chuyện dưới trăng. Dưới sự dẫn dắt tận tình của cô giáo, các bé không chỉ được học cách cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên qua thi ca, mà còn được hiểu về giá trị của tiếng mẹ đẻ, giá trị của chiếc áo mình đang mặc, về nếp sống hiền hòa của người dân Sơn Hải. Những cánh tay nhỏ nhắn đưa lên theo nhịp thơ, những đôi mắt tròn xoe dõi theo hình ảnh vầng trăng trên màn hình, tất cả tạo nên một bức tranh giáo dục vừa nhân văn, vừa đậm chất nghệ thuật.
(Hình ảnh trẻ đọc thơ bằng tiếng Nùng)
Bài thơ "Trăng sáng" vốn dĩ đã mang vẻ đẹp trong sáng của thiên nhiên, nay lại càng trở nên sinh động hơn khi được các cô giáo lồng ghép những từ ngữ tiếng Nùng vào quá trình giảng dạy. Sự kết hợp song ngữ này không chỉ giúp trẻ tiếp thu tác phẩm một cách tự nhiên mà còn là cách để gìn giữ "tiếng mẹ đẻ", giúp các em cảm thấy tự hào về ngôn ngữ của dân tộc mình. Những câu thơ về ánh trăng soi sáng sân nhà, hòa cùng nhịp điệu tiếng Nùng trầm bổng, đã khơi gợi trong tâm hồn trẻ thơ tình yêu quê hương, bản làng sâu sắc. Cô giáo đã khéo léo lồng ghép những từ ngữ, câu nói tiếng Nùng vào trong bài học. Từ cách gọi " hải pơng" (trăng), "ắn bóng" (quả bóng)… trong bài thơ đến những lời khen ngợi "tốt lắm", "giỏi lắm" bằng tiếng Nùng, tất cả đều tạo nên một không khí gần gũi, ấm áp.
Từng câu chữ về vầng trăng tròn như “cái đĩa”, “lơ lửng giữa” trời cao được các bé xướng lên bằng âm điệu trầm bổng, mộc mạc của tiếng mẹ đẻ, tạo nên một bầu không khí vừa lạ lẫm vừa thân thương. Việc xen kẽ giữa tiếng Kinh và tiếng Nùng không chỉ giúp trẻ phát triển tư duy ngôn ngữ linh hoạt mà còn khơi dậy niềm tự hào sâu sắc về cội nguồn. Trong sắc áo chàm truyền thống, những đôi môi nhỏ nhắn ngân nga lời thơ song ngữ, biến tiết học văn học trở thành một hành trình gìn giữ "hồn dân tộc", nơi những giá trị truyền thống được thẩm thấu vào tâm hồn trẻ thơ một cách tự nhiên và bền bỉ nhất.
Hình ảnh các bé đọc thơ thơ nhóm bằng tiếng Nùng
Khi những vần thơ cuối cùng dần khép lại, tiết học cũng là lúc những nụ cười rạng rỡ nở trên môi các bạn nhỏ lớp 4 tuổi. Qua sự dẫn dắt tận tình của cô giáo, các con không chỉ thấu hiểu nội dung, cảm nhận được vẻ đẹp lung linh của vầng trăng qua từng câu chữ, mà còn gặt hái được một thành quả đầy tự hào: biết đọc bài thơ bằng cả tiếng Việt và tiếng dân tộc Nùng. Sự giao thoa giữa hai ngôn ngữ trong cùng một tiết học đã giúp các em hiểu rằng, dù là tiếng phổ thông hay tiếng mẹ đẻ, mỗi lời nói đều mang trong mình vẻ đẹp riêng biệt nhưng cùng chung một tình yêu quê hương thắm thiết. Nhìn những em bé trong sắc áo chàm truyền thống tự tin ngân nga lời thơ song ngữ, ta càng thêm tin yêu vào hành trình giáo dục tại trường Mầm non Sơn Hải – nơi những mầm non không chỉ được bồi đắp tri thức mà còn được học cách trân trọng, gìn giữ và tự hào về bản sắc dân tộc mình từ thuở ấu thơ
