LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN XÃ SƠN HẢI

Xã Sơn Hải là một đơn vị hành chính miền núi thuộc tỉnh Bắc Ninh, có vị trí địa lý thuận lợi, giàu tiềm năng phát triển nông - lâm nghiệp và du lịch sinh thái. Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử cùng những lần điều chỉnh địa giới hành chính, Sơn Hải từng bước hình thành, ổn định và phát triển, từng ngày đổi mới diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống nhân dân.

1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

Xã Sơn Hải có vị trí địa lý:

- Phía Đông giáp xã Biên Sơn

- Phía Tây giáp xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn

- Phía Nam giáp xã Kiên Lao

- Phía Bắc giáp xã Tân Sơn

Tổng diện tích tự nhiên của xã là 102,15 km², địa hình chủ yếu là đồi núi, xen kẽ các thung lũng và khu dân cư phân bố rải rác. Dân số toàn xã hiện nay là 9.670 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 76%, chủ yếu là dân tộc Nùng.

Điều kiện tự nhiên tuy còn nhiều khó khăn nhưng lại tạo tiền đề cho phát triển nông - lâm nghiệp, cây ăn quả và du lịch sinh thái gắn với cảnh quan lòng hồ Cấm Sơn.

2. Quá trình hình thành và thay đổi đơn vị hành chính

Trước năm 1962, xã Sơn Hải không có tên gọi khác, là một cộng đồng cư dân sinh sống ổn định lâu đời, chủ yếu là đồng bào dân tộc Nùng, gắn bó với sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và khai thác nguồn lợi tự nhiên.

Ngày 27 tháng 10 năm 1962, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thành lập tỉnh Hà Bắc trên cơ sở sáp nhập hai tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh. Khi đó, xã Sơn Hải thuộc huyện Lục Ngạn, tỉnh Hà Bắc.

Đến ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết chia tỉnh Hà Bắc thành hai tỉnh Bắc Giang và Bắc Ninh. Sau khi chia tách, xã Sơn Hải tiếp tục thuộc huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang, ổn định tổ chức hành chính và phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện mới.

Thực hiện chủ trương sắp xếp các đơn vị hành chính, ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1658/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh. Theo đó, toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của xã Hộ Đáp và xã Sơn Hải được sắp xếp, hợp nhất thành xã mới lấy tên là xã Sơn Hải.

Ban thường vụ Đảng ủy xã Sơn Hải, nhiệm kỳ 2025-2030

Ban chấp hành Đảng bộ xã Sơn Hải, nhiệm kỳ 2025-2030

Việc sắp xếp đơn vị hành chính đã mở ra không gian phát triển mới, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, khai thác hiệu quả tiềm năng và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

3. Đặc điểm dân cư và sinh kế truyền thống

Cư dân xã Sơn Hải chủ yếu là đồng bào dân tộc Nùng, có truyền thống đoàn kết, cần cù lao động, gắn bó mật thiết với đất đai và thiên nhiên.

Sinh kế truyền thống của người dân chủ yếu dựa vào:

- Sản xuất nông nghiệp tự cung, tự cấp

- Trồng cây ăn quả, trong đó vải thiều là cây trồng trọng điểm

- Trồng rừng với các loại cây như keo, bạch đàn

- Đánh bắt thủy sản trên lòng hồ Cấm Sơn

Những ngành nghề này đã hình thành nền tảng kinh tế ban đầu, giúp người dân từng bước ổn định đời sống và phát triển sản xuất.

4. Sơn Hải trong các giai đoạn lịch sử và sau giải phóng

Trong các giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, do điều kiện lịch sử và đặc thù địa bàn, đến nay chưa có nhiều tư liệu chính thức ghi chép cụ thể về các hoạt động cách mạng trên địa bàn xã Sơn Hải. Tuy nhiên, nhân dân trong xã luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, đoàn kết, giữ gìn an ninh trật tự, ổn định đời sống và tích cực lao động sản xuất.

Sau năm 1975, xã Sơn Hải bước vào thời kỳ khôi phục và phát triển kinh tế trong điều kiện còn nhiều khó khăn, hạ tầng cơ sở hạn chế, sản xuất chủ yếu dựa vào nông - lâm nghiệp truyền thống.

5. Thời kỳ Đổi mới và phát triển hiện nay

Thực hiện đường lối Đổi mới của Đảng, xã Sơn Hải từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát huy tiềm năng, thế mạnh của địa phương.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, bên cạnh cây vải thiều, xã chú trọng đa dạng hóa cây trồng, phát triển các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế như bưởi, cam, táo, nhãn, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

Lĩnh vực lâm nghiệp tiếp tục được quan tâm phát triển, gắn với bảo vệ môi trường và sử dụng bền vững tài nguyên rừng. Hoạt động đánh bắt và nuôi trồng thủy sản trên lòng hồ Cấm Sơn vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế của nhân dân.

Nhận thức rõ tiềm năng về cảnh quan thiên nhiên, xã Sơn Hải đang từng bước đầu tư phát triển du lịch sinh thái lòng hồ Cấm Sơn, mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và quảng bá hình ảnh địa phương.

6. Văn hóa - xã hội và xây dựng nông thôn mới

Cùng với phát triển kinh tế, các lĩnh vực văn hóa - xã hội của xã Sơn Hải không ngừng được quan tâm. Công tác giáo dục, y tế, chăm sóc sức khỏe nhân dân có nhiều chuyển biến tích cực; đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao.

Hiện nay, xã Sơn Hải đang từng bước triển khai các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, tập trung đầu tư hạ tầng cơ sở, phát triển sản xuất, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

7. Kết luận

Trải qua quá trình hình thành và phát triển gắn liền với những biến động lịch sử và điều chỉnh địa giới hành chính, xã Sơn Hải hôm nay đang từng bước vươn lên, khẳng định vai trò là một địa phương miền núi giàu tiềm năng, với thế mạnh về cây ăn quả, lâm nghiệp và du lịch sinh thái lòng hồ Cấm Sơn.

Phát huy truyền thống đoàn kết của đồng bào các dân tộc, cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền, xã Sơn Hải tiếp tục nỗ lực phấn đấu, xây dựng quê hương ngày càng phát triển, văn minh và giàu đẹp.